کد خبر: 70133

سلامت>  عمومی- گروه دانش و سلامت - آرش نهاوندی: کارشناسان در سال های اخیر نسبت به وجود نیترات در سبزیجات به دلیل استفاده از کودهای شیمیایی در کشاورزی ابراز نگرانی کرده اند.

همین امر سبب شده است تا برخی از متخصصان تغذیه و کارشناسان کشاورزی استفاده از محصولات ارگانیک کاشت سبزیجات را در باغچه های خانگی توصیه کنند. به گفته دکتر فرشاد دشتی، عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه بوعلی سینا پرورش سبزی ها در باغچه منازل، بهترین شیوه برای کنترل نیترات است.

به اعتقاد وی تجمع نیترات در سبزی های برگی بیشتر از سبزی های میوه ای و پیازی است و از آنجا که نیترات باعث بیماری هایی از قبیل کم خونی، سقط جنین و انواع سرطان ها می شود، ساقه وسط سبزیجاتی مثل کاهو را نباید خورد. در میوه ها و سبزی های میوه ای، مشکل زیادی از نظر تجمع نیترات وجود ندارد و مشکل اصلی بیشتر در سبزی هایی است که اندام رویشی آنها مصرف می شود. میزان مجاز ورود نیترات به بدن هر فرد ۶۵.۳ میلی گرم بر هر کیلوگرم وزن بدن در روز است.

با توجه به اینکه میزان مجاز آن نسبت به وزن بدن سنجیده می شود مقدار مصرف آن در کودکان هم حائز اهمیت است. اما علت آلودگی سبزیجات به نیترات چیست؟ متخصصان کشاورزی و تغذیه معتقدند که یکی از دلایل تجمع نیترات در گیاهان برگی استفاده از کودها و سموم شیمیایی در مزارع کشاورزی است. به همین دلیل نیز دکتر دشتی به مردم توصیه کرده تاجایی که امکان دارد سبزی ها را خودشان پرورش دهند یا اینکه از محصولات ارگانیک استفاده کنند. همچنین از بخش هایی که نیترات زیادی دارند استفاده نکنند و در اسفناج ساقه و دمبرگ و در کاهو ساقه وسط را مصرف نکنند. اما دلیل استفاده از کودهای شیمیایی در زمین های کشاورزی چه می تواند باشد که به رغم مضرات آن همچنان از این کودها استفاده می شود.

دکتر هدایت حسینی، مدیرکل سابق نظارت بر مواد غذایی در مصاحبه با همشهری گفت: در فرایند کشت و برداشت مواد غذایی گیاهی امکان دارد از مواد شیمیایی برای بهبود تولید استفاده شود. برخی از کودها در واقع باعث رشد بیشتر گیاهان می شود. از سوی دیگر برای از بین نرفتن این گیاهان نیز از ترکیبات آفت کش استفاده می شود. به اعتقاد این متخصص تغذیه یکی از موضوعات مهم در استفاده از کود و کودهای شیمیایی این است که کود را باید بر حسب نیاز زمین و نوع محصول استفاده کرد. استفاده از کود شیمیایی در حد معمول و منطقی برای کاشت محصول نیاز است.

به باور دکتر حسینی باید این مسئله را درنظر داشت که نمی توان هر سمی را برای هر گیاهی استفاده کرد؛ هر سم مخصوص یک گیاه است. این مسئله به ویژه درباره گیاهانی که منشا مواد غذایی محسوب می شوند باید رعایت شود. اگر سمی مخصوص گندم است باید فقط برای گندم استفاده شود و اگر سمی مختص خیار است باید آن را در مزارع خیار به کار برد. به گفته دکتر سیدمرتضی صفوی مدیر گروه تغذیه دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی اصفهان استفاده بی رویه و خودسرانه از کودها به ویژه کودهای ازته و فسفاته باعث تجمع نیتریت و نیترات در محصولات غذایی گیاهی می شود.

بنابراین فردی که در کار کشاورزی است همواره باید در زمان مصرف کود با متخصصان زراعت مشورت کند. زمانی که سبزی ای مانند اسفناج را گرم می کنیم درصورتی که دوره عدم مصرف این محصول در زمان برداشت رعایت نشده باشد این گیاه حاوی میزان بسیار زیادی از نیترات خواهد بود. این متخصص تغذیه اکیدا توصیه کرد که کشاورزان نباید بیش از حد نیاز از کودهای شیمیایی استفاده کنند، چرا که حتی درصورت رعایت دوره عدم مصرف، میزان سموم باقیمانده در کود به راحتی به گیاه منتقل می شود و از بین نمی رود.

یکی از دلایل آلوده بودن میوه و سبزیجات حتی پس از شست وشو و در زمان مصرف آبیاری آنها توسط آب فاضلاب عنوان شده است. به گفته دکتر سیدضیاءالدین مظهری، رئیس انجمن علمی غذا و تغذیه حامی سلامت ایرانیان اگر در زمان کشت سبزیجات از آب فاضلاب استفاده شود، تنها مزیت آن رشد بیشتر این سبزیجات خواهد بود چرا که در فاضلاب ها مواد مغذی فراوانی برای رشد گیاهان وجود دارد اما در کنار آن فلزات سنگینی مانند جیوه و سایر سموم صنعتی و آزمایشگاهی که فاضلاب ها را تشکیل می دهند می توانند در جسم میوه و سبزیجات نفوذ کنند بنا براین نمی توان با شستن، آلودگی های ناشی از سموم صنعتی و آزمایشگاهی را از سبزیجات زدود. بحث نظارت بر نحوه استفاده از کودها و سموم شیمیایی در زمان کشاورزی نیز از مهم ترین مباحث مطرح در میان کارشناسان است که دکتر دشتی هم در سخنان خود به آن تأکید کرده است.

به اعتقاد متخصصانی نظیر دکتر مظهری وجود نیترات و نیتریت و سایر سموم و مواد آلوده کننده در سبزیجات مواردی نیستند که بتوان آنها را با چشم غیرمسلح و بدون انجام آزمایش تشخیص داد بلکه مسئولان وزارت بهداشت که مدیریت و نظارت بر غذا و دارو را برعهده دارند باید در راستای نمونه برداری از تولیدات داخلی یا واردات اقدام کنند.