کد خبر: 79933

تحلیف ها و مجالس؛

انتخابات دهمین دور مجلس شورای اسلامی در حالی در 7 اسفندماه برگزار می شود که قوه مقننه جمهوری اسلامی تاکنون نه دوره را سپری و تجربه تحلیف 7 رئیس جمهور را نیز سپری کرده است.

پایگاه خبری تحلیلی کرمان خبر /  قوه مقننه در قانون اساسی جمهوری اسلامی دارای جایگاه ویژه ای در زمینه قانون گذاری و نظارت بر قوای دیگر است. بر اساس اصل 58 قانون اساسی: " اعمال‏ قوه‏ مقننه‏ از طریق‏ مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ است‏ که‏ از نمایندگان‏ منتخب‏ مردم‏ تشکیل‏ می‏ شود و مصوبات‏ آن‏ پس‏ از طی‏ مراحلی‏ که‏ در اصول‏ بعد می‏ آید برای‏ اجرا به‏ قوه‏ مجریه‏ و قضائیه‏ ابلاغ‏ می‏ گردد." در اصل 71 نیز آمده است: : "مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در عموم‏ مسائل‏ در حدود مقرر در قانون‏ اساسی‏ می‏ تواند قانون‏ وضع کند."

مجلس اختیارات بسیاری دیگری نیز در زمینه سوال و استیضاح وزرای دولت و حتی عزل رئیس جمهور وارد شود. در اصل‏ یکصد و بیست و یکم آمده: رئیس‏ جمهور در مجلس‏ شورای‏ اسلامی‏ در جلسه‏ ای‏ که‏ با حضور رئیس‏ قوه‏ قضائیه‏ و اعضاءی‏ شورای‏ نگهبان‏ تشکیل‏ می‏ شود به‏ ترتیب‏ زیر سوگند یاد می‏ کند و سوگندنامه‏ را امضاء می‏ نماید.

تاکنون پس از انقلاب اسلامی ایران، نه دوره مجلس شورای اسلامی تشکیل شده و در 7 اسفندماه تکلیف مجلس دهم نیز مشخص می شود. مجالس ایران در طول دوران خود با هفت رئیس جمهور سرکار داشته اند و تصمیمات مهمی نیز در این دوران ها که در سرنوشت کشور تاثیر بسزایی داشته، اتخاذ شده اند. در جالبترین تجربه، مجلس اول شورای اسلامی، تجربه تحلیف 3 رئیس جمهور را دارد. انتخابات مجلس دهم در حالی برگزار می شود که حسن روحانی تجربه یکسال همزمانی با آن را خواهد داشت و در بهار 96، بار دیگر شاهد برگزاری انتخابات ریاست جمهوری خواهیم بود. رویدادها و تحولات دنیای سیاست، مشخص خواهد کرد آیا بار دیگر روحانی در مراسم تحلیف در مردادماه 96 در جایگاه مجلس قرار خواهد گرفت یا خیر. 

انتخابات دور اول مجلس در تاریخ 24 اسفند 58 برگزار شد و اکبر هاشمی رفسنجانی رئیس مجلس بود. در این دوره ابولحسن بنی صدر به عنوان ریئس جمهور از سوی مردم انتخاب شد و در مجلس دوره اول برای ادای سوگند در کنار آیت الله بهشتی، رئیس دیوان عالی کشور، در جایگاه قرار گرفت. همین مجلس به خاطر بی کفایتی بنی صدر در اداره امور کشور، عزل وی را نیز تصویب کرد. در موج ترورهای اوایل انقلاب، حدود 60 تن از نمایندگان نیز قربانی تروریسم شدند. 

پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، محمد علی رجایی به عنوان رئیس جمهور برگزیده شد و مجلس اول بار دیگر در عرض یکسال، رئیس جمهور دیگری را برای ادای سوگند در جایگاه دید. دوره ریاست جمهوری رجایی نیز چندماهی بیشتر طول نکشید و در 8 شهرویور 1360 با بمبگذاری منافقان به خیل شهدا پیوست. در مراسم تحلیف رجایی، آیت الله موسوی اردبیلی در به عنوان رئیس دیوان عالی کشور در کنار وی حضور داشت؛ آیت الله بهشتی در 7 تیر همان سال، بر اثر بمب گذاری در دفتر حزب جمهوری اسلامی به شهادت رسیده بود. 

مجلس اول در تحلیف روسای جمهور رکوردار است و سومین رئیس جمهور نیز در این مجلس سوگند قانون اساسی یاد کرد. رهبر معظم انقلاب در 17 مهرماه 1360 به عنوان رئیس جمهور از سوی مردم برگزیده شدند و برای انجام مراسم تحلیف در مجلس حضور پیدا کردند. موسوی اردبیلی، به عنوان رئیس دیوان عالی کشور در کنار آیت الله خامنه ای حضور دارند. 

انتخابات دومین دوره مجلس شورای اسلامی در ۲۶ فروردین ۱۳۶۳ در حالیکه ایران درگیر جنگ تحمیلی با عراق بود،برگزار شد. اکبر هاشمی رفسنجانی که به عنوان نماینده اول تهران در مجلس حضور داشت، از سوی نمایندگان به صندلی ریاست بار دیگر تکیه زد. در 25 مردادماه 1364، آیت الله خامنه ای به عنوان رئیس جمهور انتخاب شدند. موسوی اردبیلی همچنان رئیس دیوان عالی کشور بود و در جایگاه حضور داشت. 

سومین دوره مجلس شورای اسلامی در 19 فروردین برگزار شد. در این دوره در 15 خرداد 1368 رهبر کبیر انقلاب به رحلت رسیدند. پس از رحلت بنیانگذار جمهوری اسلامی، مجلس خبرگان آیت الله خامنه ای را به عنوان رهبر برگزید. به دنبال این وقایع، با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری، علی اکبر هاشمی رفسنجانی به رئیس جمهور شد و در مجلسی که به عنوان نماینده آن در سال 67 انتخاب شده بود، در 26 مرداد 68 سوگند وفاداری به قانون اساسی یاد کرد. پس از استعفای هاشمی رفسنجانی، مهدی کروبی رئیس مجلس شد. آیت الله محمد یزدی، رئیس قوه قضاییه در جایگاه در کنار هاشمی رفسنجانی حضور داشت. 

در 21 فروردین 71، انتخابات چهارمین دور مجلس شورای اسلامی برگزار شد. در این مجلس علی اکبر ناطق نوری رئیس مجلس و حسن روحانی، سید اکبر پرورش، محمدعلی موحدی‌کرمانی، و حسین هاشمیان نواب مجلس بودند. در سال 1372 باردیگر هاشمی به ریاست جمهوری برگزیده شد و در تاریخ 13 مرداد همان سال برای انجام مراسم تحلیف در مجلس حضور یافت. این مجلس یکی از هم سوترین مجالس با دولت ها بود و بیشتر لوایح و طرح های مدنظر دولت تایید می شدند. 

دوره پنجم انتخابات مجلس شورای اسلامی با حضور طیف های ائتلاف خط امام، جامعه روحانیت مبارز، کارگزاران سازندگی و جمعیت دفاع از ارزش های انقلاب اسلامی، در روز هجدهم اسفندماه ۱۳۷۴ برگزار شد. علی اکبر ناطق نوری برای ریاست بر این مجلس عبدالله نوری، از چپ های آن روزگار و اصلاح طلب در سال های بعد را شکست داد. در دوم خرداد 1376؛ سیدمحمد خاتمی، در رقابت با رئیس مجلس، ناطق نوری درانتخابات ریاست جمهوری، توانست به پاستور راه یابد. در 13 مرداد همان سال نیز، در مراسم تحلیف مجلس حاضر شد و سوگند خورد. عبدالله نوری، وزیر کشور و عطاالله مهاجرانی، وزیر فرهنگ، دو وزیر دولت هفتم در این مجلس استیضاح شدند. 

سوگند بعدی محمد خاتمی در سال 1380 در مجلسی با اکثریت اصلاح طلب رقم خورد. مجلس ششم اسلامی، یکی از جنجالی ترین مجالس بعد انقلاب اسلامی بود. در 30 بهمن 1378، انتخابات مجلس برگزار شد و اصلاح طلبان تحت عنوان دوم خردادی ها و با احزابی نظیر مشارکت و مجاهدین انقلاب اسلامی، اکثریت کرسی ها را به دست آوردند. مهدی کروبی رییس، و محمدرضا خاتمی و بهزاد نبوی نایب رییس مجلس اصلاحات شدند. در 17 مرداد 1380، خاتمی در این مجلس حاضر شد و مراسم تحلف برگزار گردید. طرح لوایح دو قلو، نامه توهین آمیز به رهبر انقلاب اسلامی، جنجال های  پیاپی و درگیری ها درون مجلس و تحصن، کارنامه مناسبی از این مجلس بر جای نگذاشت. 

هفتمین انتخابات مجلس شورای اسلامی در نخستین روز اسفند  82 برگزار شد و اصولگرایان در این دوره توانستند بیشترین کرسی های مجلس را به خود اختصاص دهند. غلامعلی حدادعادل به عنوان رئیس این مجلس انتخاب شد. نائب رئیسان آن، مهندس محمدرضا باهنر و محمدحسن ابوترابی فرد بودند. طرح تثبیت قیمت های سوخت و کالاهای عمومی یکی از مصوبات این مجلس بود. در این دوره و در سال 84، در سوم تیر محمود احمدی نژاد با شکست هاشمی رفسنجانی در دوره دوم انتخابات ریاست جمهوری، راهی پاستور شد. وی 15 مرداد 84 در مجلس هفتم حضور یافت و سوگند وفاداری به قانون اساسی را انجام داد. سیدمحمود هاشمی شاهردوی، رئیس قوه قضاییه، در جایگاه در کنار احمدی نژاد حضور داشت. 

 انتخابات دور هشتم مجلس شورای اسلامی در ۲۴ اسفند ۸۶ و در نخستین سال ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد برگزار شد. در این دوره بار دیگر اصولگرایان، اکثریت مجلس را در اختیار گرفتند و علی لاریجانی پس از استعفا از دبیری شورای عالی امنیت از قم نامزد مجلس شد و به آن راه یافت. وی در مجلس هشتم، بر کرسی ریاست آن تکیه زد. با برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در سال 88، بار دیگر احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهور از سوی مردم برگزیده شد و برای انجام مراسم تحلیف در 14 مرداد در کنار هاشمی شاهرودی در جایگاه مجلس حضور پیدا کرد. در این مجلس دو وزیر احمدی نژاد، استیضاح و برکنار شدند. 

انتخابات دور نهم مجلس در تاریخ 12 اسفند 90 برگزار شد. یک سال پایانی احمدی نژاد همزمان با این مجلس بود و سوال از وی نیز در این مجلس رقم خورد و استیضاح جنجالی وزیر کار، بسیار پر سرو صدا شد. در سال 92، حسن روحانی توانست در 24 خرداد، رای لازم را برای ریاست جمهوری از مردم کسب کند و دولت تدبیر و امید را شکل دهد. ریاست مجلس نهم بار دیگر به علی لاریجانی سپرده شد. مراسم تحلیف روحانی در تاریخ 13 مرداد 94 برگزار شد. صادق لاریجانی، رئیس قوه قضاییه در کنار رئیس جمهور در مراسم تحلیف در مجلس حضور یافت.  یکی از مهمترین مصوبات مجلس نهم مربوط به مصوبه کلیات و جزئیات برجام بود. رضا فرجی دانا، وزیر علوم دولت یازدهم نتوانست اعتماد نمایندگان را همچنان حفظ کند و در نهایت با استیضاح و عزل روبه رو شد. 

 

فرهنگ نیوز